หน้าแรก > วัฒนธรรมเริงรมย์ > “เฟก” กับ “แฟค” ในเมืองไทยก็อตทาเลนท์

“เฟก” กับ “แฟค” ในเมืองไทยก็อตทาเลนท์


/1/

กระแสฮือฮาของรายการ Thailand’s Got Talent จากการโชว์ตัวของนักกีต้าร์มือเดียว ทำเกิดความรู้สึกแรกว่ามันคล้ายกับการผสมกันระหว่างเรียลิตี้โชว์ต้นฉบับจากอังกฤษ กับ “ฝันที่เป็นจริง” ตามแบบโชว์ไทย แต่พอกลับมาทบทวนอีกรอบ ก็ให้ฉุกคิดขึ้นว่ามันบ้างอย่างซับซ้อน จนน่าสนใจใคร่ครวญ มากกว่าจะสรุปง่ายๆ เพียงเท่านี้

เมื่อแรกเราดูรายการวันอาทิตย์ที่ผ่านมา (6 มี.ค.) คิดไปว่ารายการคงออนแอร์มาสักหนึ่งหรือสองสัปดาห์แล้ว ทว่าภายหลังกลับทราบว่านั่นเป็นวันแรกหรือเทปแรกที่ได้ชมกัน นำมาสู่ความข้องใจเล็กน้อย จากที่เห็นพฤติกรรมของเหล่าผู้เข้าชมหรืออาจจะเป็นกองเชียร์ก็ว่าได้ ได้แสดงให้เห็นกิริยาอาการมีส่วนร่วมกับผู้แสดงบเวทีอย่างกระตือรือล้นแบบ “สุดพีค” นั้น ได้ทำให้เกิดคำถามในใจว่าพวกเขา “คนไทยหรือเปล่า?” แม้จะอ้างว่าเป็น “เด็กรุ่นใหม่” กล้าคิดกล้าแสดงออกก็เถอะ แต่นั่นมิได้หมายถึงการแสดงออกที่อาจเรียกว่า “จนออกนอกหน้า” ดังเช่นที่เห็นกันอยู่

คนจะเก่าคนจะใหม่ก็ไม่น่าจะแสดงพฤติกรรมได้รุนแรง จนถึงกับลุกขึ้นโวยวายแสดงอารมณ์ร่วม บอกว่าไม่ชอบ-ไม่เอาอย่างชัดแจ้งไม่ปิดบัง ตอนที่เราดูโชว์เริ่มเป็นของอาม่าคนหนึ่ง เห็นแกกำลังเล่าความว่าด้วยเรื่องชีวิตมนุษย์กับโลกร้อนทำนองนี้ แต่พอเห็นกิริยาคนดูไล่ส่งแล้ว ก็ให้เวทนา โถ… สงสารอาม่าบ้างเถอะ… อาตี๋อาหมวย…

ใครเคยเป็นแฟนเอเอฟรุ่นแรกคงพอนึกออก คนดูโชว์สมัยนั้นเขามีพัฒนาการเป็นลำดับ จากสัปดาห์แรกๆ ที่เงียบๆ เหงาๆ แต่ก็ได้สะสมอารมณ์ความรู้สึกร่วมในแบบ “แฟนคลับ” จนมาสุดขีดเอาสัปดาห์ปลายๆ หาใช่กดปุ่มเปิดปุ๊บติดปั๊บ สั่งได้ทันใจ แต่ก็พอจะเข้าใจได้ว่าเจ้าของลิขสิทธิ์คง “กำหนดสเปค” มาแบบนี้

แต่ถ้ามันแสดงออกบนรูปร่างหน้าตาแบบฝรั่ง ผิวขาวผมทองก็ว่ากันไป แต่เมื่อมันมาปรากฎอยู่บนร่างกายของคนไทย จะเป็นไทยปนจีนไทยปนลาวก็ตามเถอะ ทำให้คนดูทางหน้าจอโทรทัศน์บางคน (เช่นผมเป็นต้น) ดูจะประดักประเดิดเขินแทนกับกิริยาในแบบนี้ ไม่แปลกที่บางคนจะเชื่อว่ารายการจ้าง “หน้าม้า” มาเอง หรือส่วนใหญ่แล้ว “รับงาน” คนที่ตั้งใจจะมาดูเองจริงๆ มีไม่เท่าไหร่

และที่โชว์แบบเอเอฟที่ให้ประชาชนโหวตนั้น ประสบความสำเร็จอย่างล้นหลามในการเรียกเม็ดเงินจากเอสเอ็มเอส คงเป็นเพราะกำหนดว่าต้องโหวตให้คนอยู่ หรือโหวตเชียร์คนที่ตัวเองรัก หาใช่โหวตไล่ หรือถ้าไม่ชอบใคร ใครแสดงไม่ดีก็โหวตออกไป ตรงนี้แหละมั้งถึงได้ถูกจริตแบบไทยๆ ที่มักเก็บงำไม่แสดงอาการว่าร้ายคนอื่น หรือพูดถึงคนอื่นในทางลบซึ่งหน้า

แต่ไทยแลนด์ก็อตทาเลนท์ไม่ใช่ ว่ากันจะจะต่อหน้า ไม่พอใจก็ไล่ออกไป และทำตั้งแต่สัปดาห์แรกที่ออกอากาศเสียด้วย เลยทำให้ดูแปลกๆ กับอารมณ์ร่วมของคนดูชาวไทยแบบนี้

/2/

เมื่อรายการนี้ถูกนำมาจัดทำในพากย์ไทย ก็มีส่วนดีที่ช่วยให้เราได้ใกล้ชิดกับมันมากขึ้น จนสังเกตเห็นเสน่ห์ของรายการนี้ ว่ามันอาจเหนือกว่าเรียลิตี้โชว์รายการอื่นก็ตรงที่ “ความล้นเกิน”

ความล้นเกินที่ว่านี้ อาจจะแทนด้วยคำว่า “โอเว่อร์รีแอค” หรือ “เว่อร์” ก็พอได้

ในกรณีของคุณสมศักดิ์ นักกีต้าร์มือเดียว มีคนพูดว่าพลันทีการแสดงเริ่มต้นด้วยเสียงกีต้าร์ กรรมการหน้าเวทีและพิธีกรข้างเวที “ตะลึงอ้าปากค้าง” ซึ่งก็ไม่ผิด เขาเป็นเช่นนั้นจริง และมันก็น่าตกตะลึงจริงนั่นแหละ กับเรื่องเหลือเชื่อเช่นนี้ แต่ด้วยองค์ประกอบทั้งหมดที่ประกอบขึ้นเป็นรายการนี้ ด้วยเทคนิคของการทำรายการโทรทัศน์โดยเฉพาะเรื่องของการใช้กล้อง ทำให้เราและเชื่อว่ามีอีกหลายคนรู้สึกได้ ว่าอาการตกตะลึงอ้าปากค้างถูกนำเสนอผ่านกล้องโทรทัศน์แบบ “มีคิว” ทำนองว่ากล้อง 2 จับภาพพิธีกรนะ จากนั้นกล้อง 3 จับภาพกรรมการ และกล้อง 4 ต้องไปที่ผู้ชมหยิบกระดาษขึ้นมาซับน้ำตา ฯลฯ

อาการล้นเกินอันประกอบจากหลายส่วน จากกรรมการ จากพิธีกร แถมยังจากคนดูเป็นร้อยที่แสดงอาการกิริยากระตือรือล้นสุดพีค รวมแล้วความล้นเกินมันกระจายไปทั่ว แบบจะเต็มหน้าจอโทรทัศน์ขนาด 17 นิ้วที่ใช้ดูรายการ แต่ถ้าให้มันล้นเต็มไปทุกอณูก็ดูจะเหลวแหลกเกินไป มิเช่นนั้นอาจเกิดข้อครหา เหมารวมเอาทั้งรายการได้ว่า “แม่ง! เฟก” หรือจะพูดแบบอำมาตย์ราชบัณฑิตว่า “มันกำมะลอว่ะ”

รายการจึงได้ยกเว้นความล้นเกินไว้ที่หนึ่ง อยู่บนเวทีการแสดงนั่นเอง สังเกตเห็นนะว่า บนเวทีไม่มีการจัดแสงไฟในแบบการแสดงบนเวทีใดๆ สว่างโพลนทั้งเวที เห็นเนื้อตัวคนขึ้นเวทีของแท้แน่นอน ในกรณีคุณสมศักดิ์ ตัวคุณสมศักดิ์พร้อมด้วยกีต้าร์และบริเวณรอบๆ ตัวคือ “ความจริง”

แต่ส่วนที่นอกเหนือไปจากคุณสมศักดิ์กลับถูกตั้งคำถาม เอาแค่ที่อ่านผ่านๆ ตาจากทวิตเตอร์หรือเฟซบุ๊ค ก็จะไปในทำนองว่า กรรมการสามท่านดราม่ามากเกินไป? ดราม่าก็คือ “การแสดง” เมื่อเป็นการแสดงก็แสดงว่าอยู่ตรงข้ามความจริง หรือจากที่ได้ตั้งข้อสังเกตไปแล้วข้างต้น คนดูทั้งหลายกำลังถูกสงสัยว่าเป็นหน้าม้าหรือถูกจ้างมาให้กรี๊ดแบบสุดๆ หรือเปล่า? เป็นการแสดงความสงสัยว่าพวกไม่ได้เป็น “คนดู” จริง

ความสงสัยเหล่านี้คงไม่มีใครตัดสินให้ชัดเจนลงไปได้ในทางใดทางหนึ่ง ว่ามันจริงหรือว่ามันปลอม ภาวะที่มันเหลื่อมๆ ล้ำๆ เว่อร์ๆ ทั้งจากข้างเวที (พิธีกร) ทั้งจากหน้าเวที (กรรมการและคนดู) มาผสมรวมกันจนรู้สึกว่ามันแสนจะล้นๆ นี่เอง พลิกกลับย้อนศรมาช่วยขับเน้น “ความจริง” ให้โดดเด่นเป็นสง่า

ยิ่งล้นเกินหรือเว่อร์มากเท่าไหร่ ก็ยิ่งขับให้สิ่งที่อยู่บนเวทีเป็นของจริงมากขึ้นเท่านั้น เช่นกรณีของคุณสมศักดิ์เป็นต้น

มีคนเคยเล่าให้ฟังถึงงานของนักวิชาการคนหนึ่งชื่อบูดิเยอร์ วิเคราะการสร้างสวนสนุกดิสนีย์แลนด์ไว้น่าสนใจ เขาบอกว่าอเมริกามันคือของปลอม มันไม่มีอะไรเป็นจริงเลย แต่พอมีดิสนีย์แลนด์ขึ้นมา เสือกปลอมเสียยิ่งกว่า เลยทำให้ประเทศอเมริกาที่มีอยู่เป็นของจริงขึ้นมาในบัดดล ซึ่งเราเองก็ไม่เคยอ่านนะครับ ฟังเขาเล่ามา เอามาเล่าต่อแบบงูๆ ปลาๆ เพราะคิดว่ามันพอจะไปด้วยกันได้ ผิดถูกอย่างไรไม่ขอรับผิดชอบ : }

/3/

กลับมาที่ “ไทยแลนด์ก็อดทาเล้นท์” กันอีกรอบ ขออธิบายย้ำกลวิธีที่ทำให้เรียลิตี้โชว์ชุดนี้แปลกตากว่าโชว์อื่น แถมยังได้สร้างกระแสความนิยมในช่วงเวลาอันสั้น ผ่านตัวจริงเสียงจริงของคุณสมศักดิ์ นั่นก็คือมันใช้เทคนิค “สลับหัวสลับหาง” หรือให้เข้าใจง่ายขึ้นก็คือ ใช้ท่า ” 69″ นั่นเอง

โดยปกติแล้วในโรงละครหรือคอนเสิร์ทฮอลทั้งหลาย จะมีเส้นแบ่งเส้นหนึ่งซึ่งถูกขีดกำหนดไว้ในใจ เส้นนี้ขีดแบ่งให้เกิด “นักแสดง” กับ “ผู้ชม” นักแสดงคือคนที่อยู่บนเวที การแสดงบนเวทีก็บอกแล้วว่าเป็น “การแสดง” ไม่ได้เป็นชีวิตปกติของคนบนเวที ต้องมีการแต่งเติมเสริมบางประการ ถือเป็นกิจกรรมเฉพาะที่เกิดบนเวทีเท่านั้น ใครตามดูเอเอฟตลอดก็คงพอเข้าใจดี ส่วนผู้ชมก็คือคนที่อยู่นอกเวที ที่กำลังเฝ้ามองจ้องดูคนแสดงเป็นปกติ บนเวทีซึ่งเป็นเรื่องของการแสดง จึงอาจกล่าวได้ว่าไม่ใช่สิ่งจริง ส่วนที่คนที่เฝ้าดูสิ่งไม่จริงบนเวทีคือของจริง เพราะไม่ได้เป็นผู้แสดง (อ่านแล้วอย่างงนะ)

แต่เวทีไทยแลนด์ก็อดฯ กลับทำให้คนดูผ่านจอทีวีสลับสับสน เพราะไม่ได้เดินตามเส้นแบ่งนี้อย่างเคร่งครัดนัก ลองสังเกตดูจากตอนของคุณสมศักดิ์ก็ได้ น่าจะหาในยูทูปไม่ยาก เผอิญว่าเราไม่มีนาฬิกาจับเวลา แต่ก็เห็นได้ชัด ว่าแทนที่ภาพส่วนใหญ่จะจับไปที่การแสดงของคุณสมศักดิ์ แต่กล้องจับภาพบรรยากาศรอบๆ อันแสนจะล้นๆ แทรกเข้ามาบ่อยมาก จะบอกว่าเป็นภาพ “อินเสิร์ท” ก็ดูกระไรอยู่ เพราะมันไม่มีภาพหลักนั่นเอง ตามขนบแล้วกล้องส่วนใหญ่จะต้องจับไปที่ตัวคุณสมศักดิ์ ในฐานะที่เป็น “องค์ประธาน” ตอนนั้น แล้วค่อยทยอยแทรกภาพบรรยากาศอื่น เช่นคนดูหรือกองเชียร์ กรรมการ พี่ชาย เข้ามาเพียงเล็กน้อย

แต่ลองสังเกตให้ดี ภาพของคุณสมศักดิ์ที่ออนแอร์นั้นมีปริมาณพอๆ กับภาพกรรมการ พิธีกร คนดู หรือพี่ชาย อาจจะออกมาในอัตราส่วน 50:50 หรือครึ่ง-ครึ่งเลยก็ว่าได้ ตกลงแล้วใครเป็นองค์ประธาน และใครคือผู้แสดงกันแน่ คุณสมศักดิ์หรือกรรมการ หรือว่าคนดูข้างล่างเวที?

ก็เมื่อองค์ประกอบที่อยู่นอกเวทีดันล้นเกิน จนถูกหาว่า “ดราม่า” หาว่า “จ้างมา” ห่าว่า “เว่อร์” ฯลฯ กลับกลายเป็นคนดูทางจอทีวีเชื่อว่า “การแสดง” ไม่ได้อยู่แต่เฉพาะบน “เวทีแสดง” เสียแล้ว ดังที่ว่าไว้ ด้วยสภาวะที่ล้นเกินจริง ช่วยขับเน้นให้บนเวทีซึ่งเป็นที่ทางของการแสดง กลายเป็นของจริงขึ้นมา

ลองจินตนาการเล่นๆ หากเราเดินเจอคุณสมบัติกำลังเล่นดนตรีเปิดหมวกข้างทาง หรือในผับเพื่อชีวิตสักแห่ง เราจะรู้สึกอย่างไร? อารมณ์ร่วมของสาธารณชนชั่วขณะนั้นจะอยู่ระดับไหน? จะออกอาการพีคสุดขีดเช่นในรายการหรือไม่?

เมื่อของจริงอย่างตัวคุณสมศักดิ์อยู่ท่ามกลางสภาพแวดล้อมที่ทุกอย่างถูก setting ขึ้น ด้วยองค์ประกอบอันสุดแสนจะล้นเกิน ห่อหุ้มความจริงซึ่งกำลังสำแดงตัวอยู่บนเวที ความแตกต่างตรงนี้ช่วยขับดันให้เขาก้าวสู่ความเป็นจริงขั้นเทพ

เรามองผ่านจอทีวีแล้ว เห็นส่วนที่เป็นจริงนั้นเล็กนิดเดียว แต่ส่วนที่จริงบ้างปลอมบ้าง เหลือจะจริงบ้างกลับแผ่ขยายเต็มจอไปหมด แต่คิดกลับอีกที กะอีแค่จะบอกเล่าความเป็นจริงสักเรื่อง ถึงกลับต้องลงทุนจัดการงานสร้างอย่างอลังการในเรื่องที่มันล้นๆ เกินๆ หรือเรื่องไม่จริงถึงขนาดนี้เชียวหรือ?

Advertisements
  1. golffee
    มีนาคม 24, 2011 ที่ 10:09 am

    ้้hello

  2. เมษายน 4, 2011 ที่ 10:53 am

    มันกลายเป็นความบันเทิงไปหมดเนอะพี่ ใครๆอยากดูอะไรใน ฟรีทีวี ต้องพกสติติดตัวตลอดๆ เพราะมายาภาพในฟรีทีวี มันถูกออกแบบและคาดการพฤติกรรมรับรู้ของผู้บริโภคมาหมดแล้ว แม้แต่เฟรมภาพอะไรที่จะยิงออกมา วินาทีไหนๆ เพื่ออะไร และจะให้ได้ผลอะไร ผมดูแล้วฟีลลิ่งคล้ายกับ วู้ดดี้เกิดมาคุยมากเลย..
    ..แต่ผมก็ชอบนะ..ฮ่าๆ

  1. No trackbacks yet.

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: